2020ko irailaren 28tik abenduaren 18ra, Art House Zinemak zinema ziklo bat eskainiko dio François Truffaut zuzendari frantsesari, jatorrizko bertsioan gaztelaniazko azpitituluekin. Zikloan 12 film proiektatuko dira astelehen eta ostiraletan (bi emanaldi).

Sarrera doakoa izango da, aldez aurretik erreserbatuta, telefono bidez (Tel.: 94 415 50 97), proiekzioaren egun berean, 9: 00etatik aurrera eta saioa hasi baino ordubete lehenago arte. Pertsona bakoitzeko gehienez bi eserleku erreserbatu ahal izango dira, eta horiei zenbaki bat esleituko zaie. Nahitaezko maskara erabiltzea.

TRUFFAUTEN 88 URTEAK

Ahots pasiboz, berezko argiaz, François Truffauten nortasuna, bere sentiberatasuna eta kezkak, Alfred Hitchcockekin egindako elkarrizketa luzean azalaratzen dira. Erreferentzia lan hori gehienek Psicosis-en egilearen zirrikitu ilunak arakatzeko irakurtzen du. Kontuan hartu gabe galdetzen diren hitzetan ezkutatzen direla Los 400 golpes liburuaren egilearen unibertsoaren gakoak.

Truffaut, bera bezalako artista guztiak bezala, biluztu eta bere burua erretratatzen du bere testu artistikoetan.  Los 400 golpes pelikularekin, Cannesko saria jaso eta nouvelle vague mugimenduaren aireratzea eragin zuen. Truffaut Antoine Doinel pertsonaian irudikatzen zuen bere burua, Jean-Pierre Léaudek hainbat aldiz antzeztu zuen 14 urteko Doinel.

Filmak deserrotutako nerabe bati buruz hitz egiten du; gaur egun “desegituratu” bezala definituko genukeen etxe bateko biztanle bati buruz. Zinemagilearen bi maitasun ia obsesiboen inguruko proiekzio pertsonala zen: zinema eta emakumeak; bere muinean jatorrizko hutsune bat zuena: gurasoekin erabateko desadostasuna.

Bere karrera 1955ean aireratu zen. 1984an amaitu zen dramatikoki, ia amaiera guztiak bezalaxe. “Vivamente el domingo” filmearekin eman zion amaiera bere bizitza laburrari, zeinetan Fanny Ardant, bere bizitza errealeko bikotea, zen protagonista. Zuri-beltzean filmatua eta Truffaut, Godard, Rohmer, Rivette,… bezalako autoreekin batera zinema konbentzionalaren kontra altxatuz, eta honen hasiera “likidatzailea” izango zenaren zati handi bati bizkarra emanez, jarraipena izateko jaio zen ibilbidea bukatu zen. 

Hogei bat filmetan zehar, Truffautek interesgarria iruditzen zitzaion guztiaren gakoak arakatu zituen. Garai historikoak eta generoak konbinatu zituen; epopeia historikotik utopia tristera igaro zen zientzia-fikzio klabean. Ez zuen arazorik izan nazien hondamentiaren mamutik Victor Hugoren alaba zen Adele H”ren larritasun erromantikora igarotzeko.

Joan-etorriko ibilbidea egin zuen, beraz. Kanon klasikoekin hautsi eta bere ordezkaririk onenak goratu zituen. Maitasuna erretratatu zuen. Heriotzari atximur egin zion. Eta etengabe aldarrikatu zuen zinemarekiko maitasuna.

Bere gidoi propioak erabili zituen, baina ez zuen zalantzarik izan besteen testuak ere egokitzeko: William Irish, Charles Williams, David Goodis, Henri-Pierre Roché, Ray Bradbury edo Henry James.

BilbaoArteko Art House Zinemak hiru hilabete baino gehiagoan zehar ondare filmiko poliedriko eta bizi horren funtsezko zatia jaso du. 2020. urte bitxi eta gaixo honetan François Truffautek, bizirik balego, 88 urte beteko lituzke. 

Zinema zikloa: «Truffauten 88 urteak» (Irailaren 28tik abenduaren 18ra)

Irailak 28 eta urriak 2, 19:00:

«Los 400 golpes»

Frantzia | 1959 | 93´

Jatorrizko izenburua: Les quatre cents coups
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: Marcel Moussy
Musika: Jean Constantin
Argazkigintza: Henri Decae
Protagonistak: Jean-Pierre Léaud, Claire Maurier, Albert Rémy, Guy Decomble

Sinopsia
Antoine Doinel, hamabi urteko nerabe paristarra, gurasoen ezkon-arazoen biktima da. Bere etxe disfuntzionalak diziplinarik gabeko ikasle bihurtzen du, etxean ez duen arretaren eske. Egun batean maitale batekin aurkitzen du ama, eta horrek ezegonkortasun emozional eta erru zentzu handiagoa eragiten dio. Ikastetxean duen portaera are larriagoa da, erreformatorio batean barneratuko baitute. Hala ere, eta eragozpen guztiak gorabehera, Doinelek bere amets handia betetzeko modua aurkitzen du: itsasoa ikustea.

Film hau François Truffaut zuzendariaren opera prima da, eta, gaur egun, Nouvelle Vagueren obra bereizgarrietako bat. Los 400 golpes bost pelikulako serie bateko lehena da, zeinetan Doinelen bizitza gorabeheratsua kontatzen den, zuzendarian oinarritutako pertsonaia erdi-autobiografikoa.

Urriak 5 eta 9, 19:00:

«Tirad sobre el pianista»

Frantzia | 1960 | 78´

Jatorrizko izenburua: Tirez sur le pianiste
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Marcel Moussy (Novela: David Goodis)
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Raoul Coutard
Protagonistak: Charles Aznavour, Marie Dubois, Nicole Berger

Sinopsia
Charlie Kohler, antzina piano kontzertista handia zena, piano-jotzaile lanetan ari da orain, heriotza txarreko taberna batean. Bere bizitza konplikaziorik gabe bizi du, bere iragan misteriotsua ezkutatzeko modua aurkitu baitu. Harik eta egun batean, ustekabean, bere anaietako bat tabernan agertzen den arte laguntza eske, gangster arriskutsuak jazartzen ari zaizkiolako. Charlieren errutina izugarri aldatzen da intriga batean murgiltzen denean, edozein txikikeriarekin bizitza gal dezake.

Tirad sobre el pianista, Truffauten bigarren film luzea, gangster-film atipikoa da, zuzendaria polizia generora bultzatzen duen aldaketa bortitza. David Goodis estatubatuarraren eleberriaren egokitzapena da, eta 195eko hamarkadako Hollywoodeko B serieko thrillerren omenaldi pertsonala. Edizio estilo berezia, gaien dibagazioa eta Noir filmaren estereotipoak iraultzen dituen pertsonaien eraikuntza nabarmentzen dira.

Urriak 14 eta 16, 19:00:

«Jules y Jim»

Frantzia | 1962 | 105´

Jatorrizko izenburua: Jules et Jim
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Jean Gruault (Novela de Henri-Pierre Roché)
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Raoul Coutard
Protagonistak: Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre

Sinopsia
La historia tiene lugar antes, durante y después de la I Guerra Mundial. Jules es austriaco y Jim francés, se conocieron en 1912 y desde entonces son amigos inseparables. Ambos se enamoran de Catherine, una mujer muy peculiar con la que inician un trío amoroso que termina en tragedia.

Jules y Jim hirurogeiko hamarkadako Frantziako zinemaren obra nagustitzat jotzen da. Georges Delerueren soinu banda garai guztietako laudatuenetakoa da. Maitasunari, desleialtasunari, traizioari eta askatasunari buruzko kontakizun hau Henri-Pierre Rochek, Truffautek eta Jean Gruaultek moldatutako jatorrizko eleberriaren egileak, bizitako egoera errealetan oinarrituta dago.

Urriak 19 eta 23, 19:00:

«La piel suave»

Frantzia | 1964 | 113´

Jatorrizko izenburua: La peau douce
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Jean-Louis Richard
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Raoul Coutard
Protagonistak: Jean Desailly, Françoise Dorlèac, Nelly Benedetti

Sinopsia
Pierre Lachenay editore eta idazle arrakastatsua da, Francarekin ezkondua, 10 urteko alaba duena. Nicole hegaldiko azafata ezagutu ondoren, etxetik alde egiten du bizitza berri bat hasteko. Erabakia hartu arren, Pierrek etengabe ditu zalantzak bere sentimenduen inguruan.

François Truffauten hainbat film bezala, La piel suave bizitza errealeko gertaeretan oinarrituta dago. Kasu honetan prentsako bi albiste izan ziren, 1963an pasiozko bi krimen eskandalagarriren berri eman zutenak. Horrela, Truffautek bere filmak bizitzak berak berretsitakoak zirela erakutsi zuen, bai albisteetatik, bai berak edo gertuko pertsonek bizitako egoeretatik abiatutakoak.

Urriak 26 eta 30, 19:00:

«Besos robados»

Frantzia | 1968 | 90´

Jatorrizko izenburua: Baisers volés
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Claude de Givray, Bernard Revon
Musika: Antoine Duhamel
Argazkigintza: Denys Clerval
Protagonistak: Jean-Pierre Léaud, Claude Jade, Daniel Ceccaldi, Claire Duhamel, Delphine Seyrig, Michael Lonsdale

Sinopsia
Antoine armadatik kanporatua izan zen desobedientzagatik eta Christine Darbon bere neskalagun ohia bisitatu zuen. Orain, bizitza zibilean, Antoinek lan bat bilatzen du bizirauteko, baina lehen egunean lanpostua galtzen du detektibe pribatu baten erruz, eta gero, konpentsazio gisa, lanpostu bat eskaintzen dio bere agentzian. Handik gutxira, ordea, lan hori ere galtzen du, eta etxetresna elektrikoen konpontzaile gisa hasten da. Azkenean, Antoine eta Christine adiskidetu eta konprometitu egiten dira.

Besos robados garai guztietako komedia erromantiko onenetakoa da. Hilabete nahasietan filmatu zen, Frantziako maiatzeko gertaerak jazotako garaian. Hala ere, Truffautek nekez iradokitzen ditu gertaera horiek bere filmean. Antoine Doinel pertsonaiaren istorioaren jarraipena da, Los 400 golpes filmarekin eta Antoine y Colette film laburrarekin hasi zuena.

Azaroak 2 eta 6, 19:00:

«Domicilio conyugal»

Frantzia | 1970 | 100´

Jatorrizko izenburua: Domicile conjugal 
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Claude de Givray, Bernard Revon
Musika: Antoine Duhamel
Argazkigintza: Néstor Almendros
Protagonistak: Jean-Pierre Léaud, Claude Jade, Daniel Ceccaldi, Claire Duhamel, Hiroko Berghauer

Sinopsia
Antoinek eta Christinek bikote gaztea osatzen dute. Bera Parisko kaleetan lore lehorrak salduz dirua lortzen saiatzen den bitartean, emazteak biolin eskolak ematen ditu. Denbora aurrera doa, eta haur bat dute, baina Antoinek, emozionalki ezegonkorra eta heldugabea izaten jarraitzen duenak, beste emakume bat ezagutzen du bere lan berrian, eta harekin harreman bat hasten du, zeinek Christinekin duen harremana krisian jartzen duen.

Film hau Antoine Doinel pertsonaiaren istorioaren jarraipena da, Los 400 golpes, Antoine eta Colette, eta Besos robados filmekin hasi zuena. Bere elementu zinematografiko garrantzitsuenen artean, elipsiaren baliabide narratiboa modu eraginkorrean sostengatzen duen muntaia eta filmari estilo oso berezia ematen dion argazkigintza daude.

Azaroak 9 eta 13, 19:00:

«Las dos inglesas y el amor»

Frantzia | 1971 | 116´

Jatorrizko izenburua: Les deux anglaises et le continent
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Jean Gruault (Novela: Henri Pierre Roché)
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Néstor Almendros
Protagonistak: Jean-Pierre Léaud, Kika Markham, Stacey Tendeter, Sylvia Marriott, Marie Mansart

Sinopsia
Claude Roc klase ertaineko frantziar gazteak Anne Brown gazte ingelesa ezagutuko du Parisen, eta harekin adiskidetasun harremana hasten du. Annek Galesko bere etxera gonbidatzen du, non bere ama eta arreba Murielekin bizi den. Clauderen egonaldian bi ahizpek harenganako duten erakarpena hazten ari da. Baina Anne, Clauderen arreta Murielenganantz desbideratzen saiatzen da, biak maitemintzen diren arte. Amak, orduan, urtebeteko tartea proposatzen die sentimenduak benetakoak direla berresteko.

Las dos inglesas y el amor da Truffautek Henri-Pierre Rocheren eleberriaren zinemarako egiten duen bigarren egokitzapena, Jules y Jim lehena izanik. Film hau Brontë ahizpen bizitzaren bertsio librea da. Bi ahizpak bizi diren britainiar etxe tipikoak, bere kokapenagatik eta Emily Brontëk Gailur ekaiztsuak eleberrian deskribatu zuenaren inguruagatik nabarmentzen da.

Azaroak 16 eta 20, 19:00:

«Una chica tan decente como yo»

Frantzia | 1972 | 98´

Jatorrizko izenburua: Une belle fille comme moi
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Jean-Loup Dabadie
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Pierre-William Glenn
Protagonistak: Bernadette Lafont, Claude Brasseur, Charles Denner, Guy Marchand, André Dussollier

Sinopsia
Stanislav Previne soziologia irakasle gazteak Camille Bliss presoa aukeratzen du emakumeen kriminalitateari buruzko bere ikerketaren landa lana egiteko. Bere teoriak baieztatzeko, Stanislavek Camille alkarrizketatzen du. Horrela kontatzen ditu neska gazteak bere haurtzarotik gaur egunera arteko gorabeherak. Topaketek aurrera egin ahala, Stanislav Camilleren errugabetasunaz konbentzitzen ari da.

Komedia kutsua duen film hau bere narrazio fresko eta originalagatik nabarmentzen da. Haren bitartez, Truffautek garaiko morala erabat urratzen duten hainbat gai eta egoera jartzen ditu mahai gainean.

Azaroak 23 eta 27​, 19:00:

«El amor en fuga»

Frantzia | 1979 | 94´

Jatorrizko izenburua: L’amour en fuite
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Marie-France Pisier, Jean Aurel, Suzanne Schiffman
Musika: Jean Constantin
Argazkigintza: Néstor Almendros
Protagonistak: Jean-Pierre Léaud, Marie-France Pisier, Claude Jade, Dani, Dorithée, Rosy Vartel, Daniel Mesguich, Julien Bertheau

Sinopsia
Bost urte ezkonduta eta seme batekin bizi ondoren, Antoine Doinel eta Christine dibortziatu egin ziren. Haien kasuan, dibortzioa adostasunez ahalbidetzen duen legeria berriaren lehenengoa da. Antoinek zuzentzaile gisa lan egiten du orain inprenta batean, eta Sabinerekin maiteminduta dago, disko denda batean saltzaile. Egun batean Colette Tazzi aurkituko du han, bere lehen maitasuna. Antoinek beste ezagun batzuekin ere egiten du topo, hala nola bere amaren maitale ohiarekin, eta bere bizitzatik igaro diren emakume guztiekin.

El amor en fuga Antoine Doinel pertsonaiaren sagaren jarraipena eta azken etapa da, Los 400 golpes filmarekin hasi zena. Antoinen azken deseraikitze handia da, bere bizitzaren eta nortasunaren azterketa orokorra, bere ekintza eta jarreren zergatiarena. Gai sentikorrak ukitzen ditu, hala nola bizitzaren etsipenak, hutsunea, aukera eta hasiera berriak.

Azaroak 30 eta abenduak 4, 18:30:

«El último metro»

Frantzia | 1980 | 131´

Jatorrizko izenburua: Le Dernier Métro
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Suzanne Schiffman, Jean-Claude Grumberg
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Néstor Almendros
Protagonistak: Catherine Deneuve, Gérard Depardieu, Jean Poiret, Andréa Ferréol, Paulette Dubost

Sinopsia
Bigarren Mundu Gerran tropa alemaniarrek Paris okupatu zutenean, antzezlan bat aurrera ateratzen saiatzen da aktore talde bat. Eraikinaren sotoan ezkutatzen da taldeko zuzendaria, judu jatorriko gizona, bere burua obra zuzentzera behartuta ikusten duena emazteari ematen dizkion argibideen bidez, bera baita protagonista. Antzerki kritikari pronazi batek obraren kritika bortitza egiten du, eta horrek antzerkiaren irekiera arriskuan jartzen duten hainbat ekitaldi azaleratzen ditu. Hala ere, antzezlanak arrakasta du eta zuzendariaren emaztea aktoreetako batekin nahasten da.

El último metro François Truffauten filmik arrakastatsuenetakoa da askorentzat. Antzerkiaren mundua eta nazien okupazioa bezalako gaiak jorratzen ditu. Eszenako profesionalei eta soldaduei egindako omenaldia da. Bizitza errealaren eta fikzio teatralaren arteko interferentziak, zapalkuntzaren eta iluntasunaren aurkako defentsa-mekanismoak eta homosexualitate maskulino eta femeninoa jorratzen ditu, besteak beste.

Abenduak 7 eta 10, 19:00:

«La mujer de al lado»

Frantzia | 1981 | 106´

Jatorrizko izenburua: La femme d’à côté
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: François Truffaut, Suzanne Schiffman, Jean Aurel
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: William Lubtchansky
Protagonistak: Gérard Depardieu, Fanny Ardant, Henri Garcin, Michèle Baumgartner, Roger Van Hool

Sinopsia
Herri txiki batean, Grenobletik gertu, Mathilde Bauchardek Bernard Coudray aurkitzen du bere auzo berrian, zeinekin abentura malkartsu bat izan zuen. Bietako inork ez zuen espero berriro topo egitea. Ezkonduta egon arren, haien arteko topaketek grina zaharrak pizten dituzte, eta ezin dute sahiestu berriro ere erromantze bat bizitzea.

François Truffauten azkenaurreko errealizazioa da film hau. Berriro ere, muturreko egoeretan maitasunaren gaia jorratzen du zuzendariak. La mujer de al lado, Jules y Jim bere film arrakastatsuaren berrikuspena ere bada, non pasioa bere konplexutasun osoan ikertzen den.

Abenduak 14 eta 18, 19:00:

«Vivamente el domingo»

Frantzia | 1983 | 110´

Jatorrizko izenburua: Vivement dimanche!
Zuzendaritza: François Truffaut
Gidoia: Dusan Kovacevic & Emir Kusturica
Musika: Georges Delerue
Argazkigintza: Néstor Almendros
Protagonistak: Jean-Louis Trintignant, Fanny Ardant, Philippe Laudenbach, Caroline Sihol

Sinopsia
Julien Vergeli bere emaztearen eta honen maitalearen hilketa leporatzen diote. Bere idazkariak, Barbara Beckerrek, zalantzan jarriko du bere erruduntasuna, eta bere kabuz hasiko da ikertzen. Baina egoerak okerrera egiten du Julieni hirugarren hilketa bat egozten diotenean. Barbarak ezusteko egoerei aurre egin beharko die, benetako erruduna aurkitzeko ahaleginetan.

François Truffauten azken filma, Charles Williamsen jatorrizko eleberrian oinarritua, non zinemagilearen, Fanny Ardant aktorearen (bere emaztearen) eta Nestor Almendros argazki zuzendariaren arteko konfiantza agerian geratzen den. Vivamente el domingo zinema beltz amerikarrari eta Alfred Hitchcocken suspenseari omenaldia da. Komedia, thriller eta suspensearen berezko elementuak uztartuz, apropiazio partikular batez komediaren elementuak ere txertatzen ditu.