2019ko martxoaren 6tik 21era, asteazken eta ostegunetan, «Cuerpos» izeneko mintegia izango dugu BilbaoArten, Francisco Javier San Martín historialari eta arte kritikariaren eskuz. 19:00etatik 20:45era ordutegian izango da, Art House Zinema aretoan.

Mintegia

Gorputzak

Francisco Javier San Martín

Artean eman den gorputzaren irudikapenari buruzko seminario bat gai hurbilgaitz bat suposatzen du, artean dena gorputza izan baita, Laskauxeko haitzuloko bisonteak botatako belagiletik (K.A. 180.000),  For the Love of God laneraino, 2007. urtean Damien Hirstek platino eta diamantez 2007. urtean sortutako garezurra. Horrela, seminario hau Artearen Historia Orokorrera hurbilketa antzeko bat ere izan daiteke, artistek historian zehar landu duten giza gorputzaren irudikapenaren ideiari buruz gai multzo zehatz baten inguruan antolatuko duguna: Gorputz errealak edo irudikatuak, ikusgai edo ezkutuan daudenak, gorputz loriatsuak edo gaixoak, gorputz sozialak edo lagunartekoak, sexua eta heriotza, ederra eta itxuragabetasunaren artean, gorputz pintatuak eta zizelkatuak, fotografiatuak, filmatuak edo kartografiatuak, zientzia eta hirirako gorputzak, geldirik edo akzioan dauden gorputzak, gorputz legalak eta klandestinoak, handitutako gorputzak eta giza-ostekoak, gorputz normatiboak eta subjektiboak. Anatomia hiztegi bezala eta keinuak gorputzek hitz egiten duten hizkuntza baten sintaxi bezala.

Guzti hau artearen tradizioaren adibideekin ilustratuko dugu, Historia-aurretik gaur egun arte. Eta Aby Warburgen metodologia libreki ezarriko dugu, giza-kultura ezberdinetan zehar keinuen biziraupena aipatzeko Pathosformel edo “pathosaren formula” terminoa sortu zuena. Keinuak historian grabatzen dira: aztarnak edo Leitfossilienak uzten dituzte, Walburgi hauek izendatzea gustatzen zitzaion bezala, fosilaren iraunkortasuna leitmotivaren musikaltasuna eta erritmoarekin elkartuz.

Ilustraremos todo ello con ejemplos de la tradición del arte, desde la Prehistoria hasta la actualidad. Y aplicaremos de manera libre la metodología de Aby Warburg, quien acuñó el término Pathosformel o “fórmula del pathos”, para aludir a la supervivencia de los gestos a lo largo de las culturas humanas. Los gestos se inscriben en la historia: dejan huellas o Leitfossilien, como a Warburg le gustaba llamarlas, combinando la permanencia del fósil con la musicalidad y el ritmo del leitmotiv.

FJSM
Arte Ederren Fakultateko irakaslea, EHU.
Historiagilea eta arte kritikaria.

Diadumeno, Copia romana del original de Policleto, c. 420 AC.

Ponentea: Francisco Javier San Martín. XX. Mendearen Arte Teoria eta Historia irakaslea UPV/EHUn.

Kokapena: Art House Zinema. BilbaoArte (Urazurrutia, 32. Bilbo, Bizkaia).

Ordutegia: sei saio, asteazken eta ostegunetan 19:00etatik 20:45era.

Egunak: 6, 7, 13, 14, 20 y 21 de marzo

Prezioa: 65 euro. UPV/EHU ikasleak, BilbaoArteko bekadunak, BilbaoArteko erabiltzaileak eta BilbaoArten azken 12 hilabetetan beste ikastarotan parte hartu dutenentzako, 50 euros.

Izen ematea: bilbaoarte@bilbao.eus-ra ESKABIDE-ORRIA bidaliz .

Leonardo da Vinci, Panneggio per una figura seduta, c. 1470.

Lehen saioa. Martxoak 6, asteazkena.

1. Generikoa. Lehen saioa historian zehar gorputzetara eginiko hurbiltzeen alderdi generikoen multzo bat inbentariatzera eskainiko dugu. Kanonak eta neurketak; gorputza eta mundua; sexua eta ugalkortasunaren jatorrizko irudiak; gorputza bere onetik aterata; bestearen gorputzak; ederra eta itsusia; identitate labainkorrak; gardentasunak, antzemandako gorputza; bikiak, bestea norberaren barruan; gizabanakoa eta jendetza…

Escaneo infrarrojo realizado en el San Francisco Museum of Modern Art de la pieza Erased de Kooning Drawing, 1953, de Robert Rauschenberg, que muestra los rastros del dibujo original, 2013.

Bigaren saioa. Martxoak 7, osteguna.

2. Gorputz galduak. Fisikoki irudian agertzen ez diren, edo partzialki soilik agertzen direnak baina bere egotearen aztarna utzi duten gorputzen presentzia estalia aztertuko dugu. Ezabatutako gorputzak: errepresioa eta zentsura. Aztarnak, moldeak eta atalak. Gabezia fisikoa: fetitxeak, puskak, hondakinak, mamuak, desagertzeak eta baita aldentze psikikoa ere: ametsa, hipnosia, trantzea, eromena, estasia.

Rembrandt van Rijn, La lección de anatomía del doctor Nicolaes Tulp, 1632.

Hirugarren saioa. Martxoak 13, asteazkena.

3. Hitz egiten duten gorputzak, irakurritako gorputzak. Gorputzen lexikoa eta sintaxia: gorputzaren hizkuntza eta gorputza testu bezala. Gorputz politikoa eta gorputzen politikak: botereak neurtu, kartografia egin eta inbentariatu behar izan zuen eremu batean kokatutako gorputza, erroldaren ordenara azpiratzeko. Kortseak eta tatuaiak; anatomia eta erradiografia. Koreografiatutako gorputzak: tableu vivant. Taxonomia poliziala eta antropologikoa. Erresistentziak eta matxinadak. Pintorea eta modeloa.

Leonardo da Vinci, Uomo vitruviano, c. 1490.
Ana Mendieta, Sin título, Serie Árbol de la Vida, 1977.

Laugarren saioa. Martxoak 14, osteguna.

4. Emakume kanona: Nola gauzatu ziren gorputz femeninoaren irudiak: inkontzientea eta ugalkortasuna, kanona eta desbideratzea. Lausotua eta jariakorra feminitatearen eraikuntza amorfo bezala. Venus lotsatia eta prostituta: alde batera utzitako gorputzaren labirintoa. Aurpegirik gabeko emakumeak, bururik gabeko gorputzak. Flexio histerikotik publizitate-gorputzera.

Horst von Harbou, Brigitte Helm in Metropolis, 1927. [Fritz Lang].

Bostgarren saioa. Martxoak 20, asteazkena.

5. Giza-osteko gorputzak. Gorputzarentzat imajinario mekaniko bat nola landu zen ikertuko dugu.: automatak, robotak eta manikiak; hedapenak eta protesiak. Organismo naturala eta industri-antolaketa. Distopia genetikoak. Giza-animaliak eta animaliak.

Pierre Jahan, Main aux yeux, 1947.

Seigarren saioa. Martxoak 21, osteguna.

6. Pusketak, zatikatutako gorputzak. Cadavre exquis, burutik oinetara: gorputzetik beherakada, bere zatiak eta hauei erlazionatu zaizkien adierazleen bitartez: aurpegia eta nortasuna, ilea, ahoa eta mingaina, ezpainak eta belarriak, sexua eta bihotza, hankak eta oinak.